Superfoods: supergezond of vooral slimme marketing?

Chiazaad of spirulina in je smoothie, een hand blauwe bessen als tussendoortje en misschien nog wat tarwegras erbij. De term 'superfood' is inmiddels niet meer weg te denken uit de supermarkt en natuurwinkel.

Maar wat maakt een voedingsmiddel eigenlijk 'super'? En is een exotische bes echt beter voor je dan boerenkool van Nederlandse bodem?Wij hebben het voor je uitgezocht, in dit artikel nemen we superfood eens onder de loep.

Wanneer is voeding eigenlijk super? 
Om maar meteen met de deur in huis te vallen: er bestaat geen officiële definitie van een superfood. De term wordt gebruikt voor allerlei voedingsmiddelen die bekendstaan om hun voedingsstoffen en bioactieve stoffen, zoals vitamines, mineralen en verschillende plantaardige stoffen.(1,2)

Spirulina, tarwegras en chiazaad krijgen regelmatig het label superfood. Maar ook minder exotische producten, zoals broccoli, blauwe bessen, knoflook en olijfolie, worden weleens zo genoemd.(1)

En daar zit meteen een belangrijke nuance. De term superfood kan de indruk wekken dat één voedingsmiddel uitzonderlijk gezond is of zelfs alles bevat wat je nodig hebt. Zo'n voedingsmiddel bestaat niet. Het Voedingscentrum is daarom kritisch over de term en benadrukt vooral het belang van een gevarieerd voedingspatroon.(1)

Dat betekent niet dat het hele idee achter superfoods onzin is. Wetenschappers wijzen erop dat sommige voedingsmiddelen een interessante voedingskundige samenstelling hebben en relatief rijk zijn aan bepaalde voedingsstoffen en bioactieve stoffen.(2)

Ook onderzoek naar gezondheidseffecten geeft een genuanceerd beeld. In een groot overzicht van 113 onderzoeken werden 17 verschillende superfoods bekeken. Sommige lieten interessante resultaten zien, maar de uitkomsten verschilden sterk. Zo is nog niet duidelijk of deze producten echt een bijzonder effect hebben op bijvoorbeeld de bloeddruk, bloedsuiker, bloedvetten of het lichaamsgewicht.(3)

De echte superkracht? Variatie 
Misschien hoeven we dus niet te kiezen tussen 'supergezond' en 'slimme marketing'. Plantaardige voedingsmiddelen bevatten namelijk een grote variatie aan stoffen. Denk bijvoorbeeld aan carotenoïden en polyfenolen. Welke stoffen erin zitten en in welke hoeveelheden, verschilt per plant.(4)

Bessen hebben bijvoorbeeld een andere samenstelling dan groene bladgroenten, terwijl algen zoals spirulina en chlorella weer andere stoffen leveren. Juist die verschillen maken variatie interessant. Je hoeft dus niet op zoek naar dat ene perfecte superfood. Verschillende plantaardige voedingsmiddelen combineren past veel beter bij een gezond voedingspatroon.

Een makkelijke aanvulling op je dagelijkse voeding 
Dat kan met je dagelijkse voeding, maar ook een brede plantaardige mix in poedervorm kan een praktische aanvulling zijn. Denk bijvoorbeeld aan een combinatie van grassen, groenten, fruit, kiemen en paddenstoelen die je door een smoothie of yoghurt kunt mengen. Zo voeg je op een eenvoudige manier verschillende plantaardige ingrediënten aan je voedingspatroon toe. Zo'n mix is natuurlijk geen vervanging voor je dagelijkse groente en fruit.

Kijk bij zo'n product vooral naar wat er daadwerkelijk in zit. Hoe gevarieerd is de samenstelling en welke vormen van de ingrediënten worden gebruikt? Bij grassen kun je bijvoorbeeld kiezen voor producten met poeder van het grassap in plaats van alleen het volledige gedroogde gras. Onderzoek waarin tarwegrassap en de volledige grasscheut werden vergeleken, laat zien dat de gekozen vorm invloed kan hebben op de hoeveelheid van bepaalde voedingsstoffen en bioactieve stoffen in het uiteindelijke poeder.(5)

Ook de herkomst kan een rol spelen. Zo kun je kijken naar de manier waarop ingrediënten zijn geteeld, bijvoorbeeld of ze onbespoten zijn. En wie verder kijkt naar duurzaamheid, ontdekt dat het plaatje niet zwart wit is. Onderzoek naar superfoods vanuit voedingskundig én milieuperspectief laat zien dat duurzaamheid steeds meer aandacht krijgt, maar dat er nog te weinig vergelijkbaar onderzoek is om superfoods als groep duurzamer te noemen.(2) Lokaal en exotisch kunnen dus prima naast elkaar bestaan.

Dus, bestaat dé superfood? 
Niet echt. Maar dat maakt superfoods niet meteen tot een marketingverhaal zonder inhoud.

Sommige producten hebben een interessante samenstelling en kunnen een waardevolle plek hebben binnen een gevarieerd voedingspatroon. De kracht zit daarbij waarschijnlijk niet in één wonderingrediënt, maar juist in de combinatie van verschillende plantaardige voedingsmiddelen en de stoffen die ze van nature bevatten.

De basis blijft een gevarieerde voeding met voldoende groente en fruit. Wie daarnaast op een praktische manier meer verschillende plantaardige ingrediënten wil gebruiken, kan kiezen voor een gevarieerde superfoodmix. Kijk daarbij vooral naar de samenstelling, kwaliteit en herkomst van de ingrediënten.

Misschien zit de echte superkracht dus niet in één bijzonder ingrediënt, maar juist in de variatie en combinatie.

Bronnen
1. Voedingscentrum. Superfoods. [cited 2026 Sep 23].
2. Fernández-Ríos A et al. A critical review of superfoods from a holistic nutritional and environmental approach. J of Clean Prod. 2022;379:134491.
3. Van den Driessche JJ et al. Effects of superfoods on risk factors of metabolic syndrome: a systematic review of human intervention trials. Food Funct. 2018;9:1944-66. 
4. Stichting Orthokennis - Fytonutriënten, klein maar fijn
5. Jabeen NM et al. Nutritional and antioxidant potential of lyophilized wheat grass juice and shoot powders. TJRA. 2020;48:7-22.