Gezond volgens het algoritme

Niet alleen onze voeding, maar bijna onze hele leefstijl lijkt op social media tegenwoordig geoptimaliseerd te moeten worden. Van proteinmaxxing en fibermaxxing tot intermittent fasting, superfoods en 10.000 stappen per dag: voor bijna ieder aspect van gezondheid bestaat wel een trend, challenge of health hack. Dat kan mensen motiveren om bewuster met hun gezondheid bezig te zijn. Tegelijkertijd kan iedereen gezondheidsinformatie delen op social media, ook zonder daar per se de juiste kennis of expertise voor te hebben. Daardoor is het voor de lezer soms lastig om te beoordelen welke informatie betrouwbaar is en wat wel of niet klopt. Complexe gezondheidsinformatie wordt online bovendien gemakkelijk teruggebracht tot één simpele regel, waardoor belangrijke nuance vaak verdwijnt.

Als voldoende verandert in zoveel mogelijk
Neem proteinmaxxing: bewust steeds meer eiwit aan het voedingspatroon toevoegen. Extra aandacht voor eiwit kan relevant zijn voor bijvoorbeeld fanatieke sporters en ouderen. Maar de gemiddelde Nederlandse eiwitinname is al relatief hoog. Meer eiwit levert dan ook niet automatisch meer gezondheidsvoordeel op. Bij fibermaxxing ligt dat anders. De gemiddelde vezelinname blijft in Nederland juist achter bij de aanbevolen hoeveelheid. Toch geldt ook hier: het gaat niet alleen om zoveel mogelijk grammen, maar ook om verschillende soorten en bronnen van vezels.

Dezelfde maxxing gedachte kan dus bij de ene voedingsstof relevanter zijn dan bij de andere.

Eén voedingsregel als oplossing
Daarnaast lenen voedingspatronen zich goed voor social media. Denk aan het carnivoordieet, waarbij plantaardige voedingsmiddelen vrijwel volledig worden geschrapt, of intermittent fasting, waarbij vooral het tijdstip van eten centraal staat. Duidelijke regels kunnen aantrekkelijk zijn en voor sommige mensen structuur bieden. Maar één regel maakt een voedingspatroon nog niet gezond. Bij intermittent fasting blijven bijvoorbeeld de kwaliteit en totale hoeveelheid van wat je eet relevant. Bij sterk beperkende voedingspatronen is het belangrijk om te kijken welke voedingsmiddelen en daarmee voedingsstoffen wegvallen.

Van wondermiddel tot magisch getal
Een ander terugkerend fenomeen is de zoektocht naar één product met bijzondere eigenschappen. Denk aan een dagelijks shotje appelazijn of zogenaamde superfoods. Zulke producten kunnen prima onderdeel zijn van een voedingspatroon, maar één ingrediënt compenseert niet voor wat er in de rest van dat patroon gebeurt. Ook 10.000 stappen per dag laat zien hoe krachtig een simpele boodschap kan zijn. Het getal ontstond oorspronkelijk niet als wetenschappelijke gezondheidsnorm, maar vanuit de naam van een Japanse stappenteller. Bewegen levert ook onder die grens al gezondheidswinst op. Het doel kan motiveren, maar is geen harde grens tussen voldoende en onvoldoende bewegen.

Haal de nuance terug
Sociale media trends zijn dus niet per definitie zinvol of onzinnig. Ze kunnen een aanleiding zijn om gedrag te veranderen, maar maken gezondheid soms eenvoudiger dan ze is. Juist daarom helpt het om bij iedere trend dezelfde vragen te stellen: wat is de onderliggende gezondheidsclaim, hoe sterk is het bewijs en voor wie is het relevant? Misschien is dat wel de belangrijkste tegenhanger van gezondheid volgens het algoritme: niet alles maxxen, schrappen of optimaliseren, maar blijven kijken naar behoefte, context en balans.

Wil je je nog verder verdiepen in voeding en een gezonde leefstijl op basis van wetenschappelijke inzichten? Neem dan een kijkje bij de andere artikelen op Vitale Kennis.