Bescherm je brein met visolie

06-11-2023

Jaarlijks lopen meer dan 100.000 mensen hoofdletsel op. Helaas neemt dat aantal toe, mede door de stijging van verkeersongevallen en de opkomst van de elektrische fiets. Het kenniscentrum VeiligheidNL rapporteert op basis van ziekenhuisgegevens dat het aantal verkeersongevallen dat leidt tot ernstig letsel de afgelopen 10 jaar met 31% is toegenomen. Met de naderende nationale herdenkingsdag voor verkeersslachtoffers op 19 november is het belangrijk stil te staan bij deze verontrustende ontwikkelingen.

Gelukkig zijn we niet machteloos als het om het beschermen van onze hersenen gaat. Niet appen achter het stuur en het dragen van een helm op de e-bike kan al veel leed voorkomen. Bovendien zijn er steeds meer aanwijzingen dat de gevolgen van hersenschade kunnen worden beperkt met behulp van specifieke voedingsstoffen.

Onlangs legde emeritus hoogleraar Frits Muskiet tijdens het symposium ‘Zorg rondom hoofdletsel’ uit hoe de omega 3-vetzuren eicosapentaeenzuur (EPA) en docosahexaeenzuur (DHA) kunnen bijdragen aan de bescherming van onze hersenen. Zijn inzichten worden ondersteund door twee recente wetenschappelijke overzichtsartikelen.

Niet alleen in het verkeer, maar ook tijdens het sporten kan hersenletsel ontstaan. Zo is het inmiddels duidelijk dat voetballers bij het koppen kleine beschadigingen in de hersenen kunnen oplopen. Gedurende vele jaren stapelen deze miniletsels op, waardoor ze uiteindelijke de geestelijke vermogens kunnen aantasten [bron].

In verreweg de meeste gevallen valt het hersenletsel dat mensen oplopen onder de noemer ‘licht’ of ‘mild’. Daarbij verdwijnen de klachten doorgaans binnen drie maanden. Echter, voor een aanzienlijk aantal pechvogels zijn de klachten blijvend. Denk daarbij aan hoofdpijn, misselijkheid en vergeetachtigheid. Ook zijn er aanwijzingen dat deze lichte vorm van hersenletsel de kans op de ziekte van Parkinson en dementie op latere leeftijd verhoogt.

Steeds meer wetenschappers raken ervan overtuigd dat specifieke voedingsstoffen een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het voorkomen of beperken van dit soort rampspoed. Vorig jaar beschreven Ierse en Australische wetenschappers in een overzichtsartikel elf verschillende experimenten waarbij mensen na het oplopen van hersenletsel behandeld waren met een voedingssupplement. Daarbij werden onder meer positieve resultaten gezien van vitamine D en het mineraal magnesium. Maar de beste effecten werden genoteerd bij slachtoffers die direct na een hersenschudding waren begonnen met het innemen van capsules met de omega-3 vetzuren EPA en DHA. Zo herstelden sporters die 2000 milligram DHA per dag slikten sneller van een hersenschudding dan degenen die een placebo mee naar huis hadden gekregen.

Eerder dit jaar namen Amerikaanse wetenschappers opnieuw een reeks studies over voedingssupplementen bij hersenletsel onder de loep [bron]. En ook daarbij rolde visolie als meest veelbelovend supplement uit de bus. De Amerikanen stellen dat de beschermende werking van visolie het best is bewezen voor sporters die regelmatig klappen tegen het hoofd te verduren hebben.

Hoe krijgt visolie dit voor elkaar? Afgelopen 9 november legde Frits Muskiet, emeritus hoogleraar Pathofysiologie en Klinische Chemie aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, tijdens het symposium "Zorg rondom hoofdletsel" uit hoe visolie de hersenen beschermt: ‘Bij een fysiek trauma, met of zonder bijkomende infectie, ontstaat schade aan het weefsel. Deze schade activeert het immuunsysteem. Daarvoor is niet alleen veel extra brandstof zoals glucose en vetten nodig, maar ook extra vitamines en mineralen. De belangrijkste hiervan zijn de vitamines A, B6, B12, C, D, E en folaat, de metalen selenium, ijzer, zink en koper en de omega 3-vetzuren EPA en DHA.’

‘Bij een gebrek aan essentiële voedingsstoffen, of disbalansen hiertussen, disfunctioneert het immuunsysteem en dat kan desastreuze gevolgen hebben,’ vervolgde Muskiet. ‘De herstelbare schade wordt niet gerepareerd en het immuunsysteem kan dan zelfs een bedreiging voor ons worden. Een bekende uitspraak is: ‘Hoofdtrauma kan honderdduizenden neuronen doden, maar de secundaire ontstekingsreactie kan miljoenen neuronen of de patiënt doden’. Dit is waar visolie, maar ook andere voedingsstoffen, belangrijk zijn. EPA en DHA stoppen een reeds gestarte immuunreactie. Dit stoppen is een actief proces. Heb je te weinig EPA en DHA, dan over-reageert het immuunsysteem. Het gevolg is onnodig grote schade, of je komt in een chronische toestand van immuun-activering: het immuunsysteem gaat maar door en door. Vaak lees je dat visolie het immuunsysteem onderdrukt, maar dit is gelukkig niet het geval. Visolie onderdrukt het immuunsysteem niet, maar remt het af nadat het zijn werk heeft gedaan.’ Muskiet benadrukt het belang van preventie: iemand die voldoende omega 3-vetzuren consumeert – door vis te eten of capsules met visolie te nemen – loopt veel minder kans op een ongezonde immuunreactie bij hersenletsel dan iemand die er te weinig van binnenkrijgt. Muskiet: ‘Het beste wat je voor jezelf kan doen is om qua voedingsstoffen goed in elkaar te zitten voordat je getroffen wordt door een gebeurtenis die niemand je wenst, maar die eens kan komen.’